Αν υιοθετήσουμε την πολεμοχαρή ρητορική του Πούτιν περί «πέμπτης φάλαγγας», τέτοιο ρόλο στη Δύση επιτελούν θεωρητικοί όπως ο Αμερικανός Τζον Μερσχάιµερ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου. Επειδή όμως δεν έχουμε ανάγκη στη Δύση πολιτικές φιλολογίες ναζιστικής πνοής, θα πούμε μόνον ότι η άποψη του Μερσχάιμερ επιβεβαιώνει το ξεχασμένο από πολλούς μεγαλείο της Δύσης: την πολυφωνία, την ελευθερία του λόγου.

Η άποψη του διάσημου καθηγητή Μερσχάιμερ δημοσιευμένη για πρώτη φορά στο περιοδικό Foreign Affairs το 2014, μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Κριμαία, επανήλθε στο προσκήνιο μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2022. Σύμφωνα με αυτή, την κύρια ευθύνη για την κρίση την έχουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, και ότι η ρίζα του προβλήματος είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς.

Δεν είναι η πρώτη φορά που λέγεται αυτό: ο διπλωμάτης και κορυφαίος ιστορικός του Ψυχρού Πολέμου Τζορτζ Κέναν είχε διατυπώσει από πολύ παλιά τέτοιες απόψεις.

Εξυπακούεται ότι εκατό φορές να αντιπαρατεθώ, εγώ ο κανένας, με έναν καταξιωμένο Αμερικανό πανεπιστημιακό όπως ο Μερσχάιμερ, θα χάσω και τις εκατό. Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι ποιος ακριβώς κερδίζει και ποιος χάνει.

Μια απάντηση είναι ότι κερδίζει ο Πούτιν. Και χαμένος δεν βγαίνει κάποιος ασήμαντος από την Ελλάδα αλλά οι άνθρωποι που εδώ και ένα μήνα βλέπουν τη χώρα τους να βιάζεται.

Το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στην επιχειρηματολογία ενός Μερσχάιμερ αλλά στη βαθύτερη στάση που αυτή φέρει. Είναι η στάση ενός απόλυτα ασφαλούς δυτικού διανοούμενου ο οποίος μέσα από αλλεπάλληλες ασκήσεις σκέψεων και συλλογισμών, κλεισμένος στον γυάλινο πύργο του, αρκείται σε ένα σύμπαν θεωρητικολογιών περί Power Politics, Offensive realism κτλ., κτλ.

Ενας τέτοιος καθηγητής βλέπει τον Πούτιν σαν ένα βασικό πιόνι σε μια νοερή σκακιέρα. Αγνοεί, ή δεν τον ενδιαφέρει καν, τι σημαίνει ο ανθρωπότυπος «Πούτιν». Ή ο «πολιτισμός» που φέρει μαζί του ο Πούτιν.

Στο σύμπαν του καθηγητή Μερσχάιμερ δεν τρέχει ανθρώπινο αίμα και δεν υπάρχει πόνος. Αυτή είναι η πραγματική του έδρα και παίζοντας εκεί λίγοι μπορούν να τον κερδίσουν.

Ισως κάποιος όπως ο ειδικός στη ρωσική ιστορία και κουλτούρα, επίσης Αμερικανός, Στίβεν Κότκιν (Stephen Kotkin) ο οποίος δεν θεωρητικολογεί αλλά κοιτά ευθέως την Ιστορία και εύλογα αναρωτιέται πού μπορεί να είχε φτάσει τώρα ο Πούτιν αν το ΝΑΤΟ δεν είχε εξαπλωθεί.

Οπως λέει στον Ντέιβιντ Ρέμνικ του The New Yorker ο Κότκιν: «Τρέφω τον μεγαλύτερο σεβασμό για τον Τζορτζ Κέναν. Και ο Μερσχάιμερ είναι ένας γίγας της διανόησης. Αλλά, με όλο τον σεβασμό, διαφωνώ μαζί τους».

πηγή: kathimerini.gr